Mặt Trái Của Sản Phẩm Thương Mại và Giải Pháp

Sản phẩm thương mại là những sản phẩm đã bước ra khỏi phòng nghiên cứu và được đẩy vào thị trường.

Để tới được nhiều khách hàng nhất có thể, cần phải có giá bán hợp lí và số lượng đủ lớn. Nếu nhu cầu thị trường tăng, giá có thể càng giảm hơn để thúc đẩy nhu cầu và số lượng càng lớn hơn để đáp ứng sự tiêu thụ.

Đứng trước yêu cầu như vậy, nhà sản xuất sẽ phải áp dụng nhiều công nghệ và giải pháp để sản xuất số lượng lớn (mass production). Điều này dẫn đến một số điều không mong muốn, đặc biệt là những sản phẩm tiêu dùng.

Lấy ví dụ về việc canh tác trong nông nghiệp, loài người đã đạt được nhiều thành tựu kĩ tthuật hiện đại chỉ trong khoảng trăm năm trở lại, những kĩ thuật này giúp nuôi sống hàng tỉ con người trên khắp thế giới, đó thực sự là kì tích, chúng ta hãy liệt kê một số thành tựu, đó là:

  • Công nghệ biến đổi Gien, giúp cây trồng kháng sâu bệnh và năng suất hơn.
  • Công nghệ thuốc trừ sâu, giúp tiêu diệt hết toàn bộ côn trùng xung quanh cây trồng.
  • Công nghệ thuốc diệt cỏ, giúp cây trồng có không gian phát triển không phải cạnh tranh với những loài thực vật không mang lại lợi ích cho con người.
  • Công nghệ phân bón, bổ sung vi chất, dưỡng chất cho cây trồng.

Nhân loại thực sự không còn bị chết đói, mà còn có dư thừa thức ăn, tuy nhiên tại sao con người vẫn tiếp tục canh cánh trong lòng về nguy cơ lương thực ? Tuổi thọ của con người cũng được tăng cao, nhưng tại sao lại càng ngày càng xuất hiện nhiều bệnh nan y hơn ? Gút, mỡ máu, ung thư, béo phì vv

Con người ngày càng thận trọng hơn đối với những thứ ăn vào trong miệng, tại sao ?

Phải chăng con người đang nhận thấy nguy cơ từ mặt trái của kĩ thuật nông nghiệp tiến bộ ? Chúng ta đang ăn thực phẩm biến đổi Gien, liệu nó có làm chúng ta thay đổi từ cấp độ DNA ? Chúng ta cũng đang ăn rau củ hàng ngày có chứa một lượng thuốc bảo vệ thực vật nhất định, liệu nó có tích tụ đủ để phát tác sau nhiều năm ? Đất đai canh tác của chúng ta liệu có bị nhiễm độc thuốc trừ cỏ sau ngần ấy năm canh tác ? Liệu chúng ta có thể phục hồi đất sạch và dinh dưỡng ?

Có vẻ, chúng ta đang ăn phạm vào tương lai của mình, khi mà trước mắt chúng ta thực phẩm rẻ hơn nhiều hơn sẽ gây ra nguy cơ lớn hơn trong tương lai. Có vẻ đó là quy luật cân bằng của tự nhiên, đến một lúc nào đó chúng ta sẽ phải trả giá cho những cái lợi trước mắt của mình.

Một ví dụ khác từ ngành chế biến lâm sản, đây là một ngành cũng có tác động mạnh lên tự nhiên và cuộc sống của con người.

Nhu cầu sử dụng gỗ của con người từ xưa đến nay nhìn chung là không hề giảm, mà còn tăng, gỗ cũng là giải pháp đưa nhiều người (thậm chí là quốc gia) thoát khỏi nghèo đói. Gỗ mang lại cuộc sống thoải mái hơn cho người tiêu dùng khi có tới 30-70% những vật dụng trong nhà chúng ta có nguồn gốc từ gỗ.

Vậy mặt trái của gỗ là gì ? Có thể nói tới khai thác quá mức, chặt phá rừng tự nhiên tạo điều kiện cho thiên tai hoành hành, nhiều lũ quét hơn, nhiều hạn hạn hơn, biến đổi khí hậu gia tăng hơn.

Còn gì nữa không ? Có điều gì không mong muốn đến từ công nghệ xử lí gỗ ? Cũng tương tự như thực phẩm, gỗ cần phải xử lí và bảo quản để có đủ thời gian tới tay người tiêu dùng, công nghệ xử lí gỗ cũng phát triển mạnh mẽ, các nhà máy quy mô được xây dựng, những nguồn chất thải hóa chất (preservative chemical) xuất hiện và trực tiếp hoặc gián tiếp, chúng ta không biết nó phải được xử lí như thế nào để không còn độc hại.

Chúng ta không thể cất trữ mãi những chất thải đó, chúng ta hoặc chỉ có thể chôn xuống đất hoặc để trên mặt đất, đằng nào rồi cũng gây tác động lên con người. Cho dù chúng ta xây dựng hệ thống xử lí, thì chúng ta cũng sẽ phải dùng nhiều hóa chất hơn để chúng phản ứng với nhau và ai dám đảm bảo sau các phản ứng đó nó sẽ không độc ? Các công ty xử lí chất thải sẽ thực sự đảm bảo chất thải sẽ không gây hại gì cho môi trường ?

Nhìn gần tới các làng nghề chế biến gỗ của Việt Nam chúng ta, đặc điểm của làng nghề là quy mô nhỏ và lẻ, vì thế bụi gỗ, chất thải sơn cũng lẻ tẻ không tập trung, mỗi nhà có một ít và cả làng không hề có lấy một khu xử lí chất thải hoặc cất trữ chất thải, rồi tiếng ồn từ máy móc vang động xung quanh, vv Thu nhập của người dân được nâng cao hơn, mức sống được nâng cao hơn nhưng môi trường sống ngày càng bị ô nhiễm nặng hơn.

Đối với người tiêu dùng, khi chúng ta cầm một sản phẩm gỗ trên tay, trông nó rất đẹp, chúng ta liệu có đặt câu hỏi cho nó ? có gì đó trong gỗ ? Đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng Boron gây ung thư hoặc làm mất khả năng sinh sản của nam giới, nhưng nó cũng đã được dùng khá lâu và đang còn được áp dụng ở nhiều nơi.

Khi các thanh gỗ pallet (giá kê hàng) được đem ra tái chế thành những sản phẩm khác, liệu chúng ta có đặt câu hỏi tương tự, có bao nhiêu thanh gỗ pallet có chứa các chất xử lí vô cơ như Đồng, Thạch Tín ? Bởi gỗ thông để chịu được tác động ngoài trời, chúng đã được xử lí bằng các chất chống mục, chống phân hủy.

Tương tự, trước khi mua một chiếc thớt gỗ, liệu chúng ta có đặt câu hỏi nó được phủ chất gì lên bề mặt để bảo vệ ? Chúng ta thiếu hiểu biết nhất định về hóa chất ứng dụng trong gỗ nên chúng ta vẫn vô tư cho rằng nó an toàn và chúng ta mua nó về sử dụng trong khi nhà sản xuất không dám viết tên loại hóa chất lên bao bì để chúng ta có quyền lựa chọn.

Dường như khoa học kĩ thuật càng tiến bộ, con người càng có nhiều vấn đề không mong muốn hơn, vậy đâu là giải pháp ? Cần những công nghệ kĩ thuật thay thế ? Tiến bộ hơn hay là phải thay đổi từ nhận thức của con người ? Từ góc độ xã hội.

Trong một bài báo có tựa là “Từ Bền Vững tới Phong Phú” (From Sustainability to Abundance) đăng trên Stanford Social Innovatioon Review, tác giả Jay Friedlander đã chỉ ra rằng, để phát triển bền vững cần xem các vấn đề của phát triển hiện tại chính là vấn đề xã hội, không phải là vấn đề khoa kĩ.

Khi cả xã hội, bắt đầu từ nhận thức của từng cá nhân, tới hành động của chính phủ ủng hộ phát triển bền vững, khoa kĩ sẽ trở thành công cụ để phát triển bền vững tới mức phong phú, tác giả lấy Đan Mạch làm ví dụ cho việc chuyển đổi nhận thức bắt nguồn từ xã hội sẽ giải quyết đúng bản chất của vấn đề, với hành động đầu tiên từ chính phủ đã giúp Đan Mạch trở thành một cộng đồng sử dụng năng lượng sạch, tái tạo 100%.

Thay đổi từ nhận thức xã hội, thay đổi hành vi cung cầu, trong xã hội Việt Nam đang ngày càng nhiều doanh nghiệp hành động “xuất phát từ Tâm” với mong muốn mang lại cho khách hàng những sản phẩm an toàn nhất, ví dụ những gói cà phê hữu cơ sạch từ đất, nước, không khí, những góc cà phê đánh bật cà phê bẩn; hoặc những chiếc thớt tre nói không với chất bảo quản công nghiệp, thay vào đó là những thành phần bảo vệ đến từ thiên nhiên.

Để lại bình luận

Scroll
0385726485